5.–8. tydzień
18


scene=5scene=17scene=18

W 5. tygodniu ciało zgina się jeszcze bardziej. Obserwuje się wyraźne powiększenie głowy, spowodowane szybkim wzrostem i różnicowaniem pierwotnych pęcherzyków mózgowych w pięć pęcherzyków wtórnych. Plakody soczewek ulegają wgłębieniu, formują dołki, a następnie pęcherzyki, które zajmują miejsce w przedniej części kubków ocznych. Pęcherzyki powstające z rozwijających się plakod usznych, dają początek strukturom ucha wewnętrznego. Następuje wytworzenie dołków nosowych, z których z czasem rozwinie się narząd węchu. Końcowe części zawiązków kończyn ulegają spłaszczeniu, formując płytki rąk i stóp.

W 6. tygodniu głowa staje się większa, zgina się i dotyka wyniosłości serca. W okolicy lędźwiowo-krzyżowej nadal widoczne są somity. Rozwijający się zawiązek oka, tj. kubek oczny, jest wyraźniejszy z powodu pojawienia się barwnika siatkówki. Po obu stronach dolnej części szyi są obecne wzgórki uszne, które w trakcie dalszego rozwoju utworzą małżowiny uszne. Na płytkach rąk, a później stóp, jest widoczny promienisty zarys palców.

W kolejnych tygodniach głowa nadal dominuje nad resztą ciała. Powstają powieki, a na klatce piersiowej widoczne są brodawki sutkowe. Małżowiny uszne przyjmują ostateczny kształt, chociaż nadal są stosunkowo nisko osadzone na głowie. Kończyny są długie, zbudowane z trzech części. Palce rąk są już rozdzielone, palce stóp wyraźne, ale jeszcze zrośnięte. Charakterystyczny dla wczesnych etapów rozwoju ogon zanika. Ciało zarodka jest już pokryte pierwotnym naskórkiem. Pod koniec 8. tygodnia, długość ciemieniowo-siedzeniowa (CRL) zarodka wynosi 28–30 mm, a masa ciała – około 1g.

Opracowano na podstawie:
Embriologia, Hieronim Bartel, Wydanie VI, Warszawa 2020, PZWL Wydawnictwo Lekarskie.
• Langman, Embriologia, T.W.Sadler, Wydanie XIII, Wrocław 2015, Edra Urban & Partner.